Zəngəzurdan Avropaya: yeni geosiyasi reallıqlarda Bakı faktoru
“Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemi dərin transformasiya mərhələsindən keçir. Artan geosiyasi gərginliklər, regional münaqişələrin genişlənməsi və qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik fonunda dövlətlərin rolu yenidən qiymətləndirilir. Bu kontekstdə Azərbaycan təkcə regional güc kimi deyil, həm də qlobal miqyasda təsir imkanları genişlənən mühüm aktor kimi çıxış edir.
Multilateralizm və Azərbaycanın fəal diplomatiyası
Azərbaycanın BMT-nin Asiya və Sakit Okean üzrə İqtisadi və Sosial Komissiyası kimi platformalarda aktiv iştirakı onun çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi önəmin göstəricisidir. Xüsusilə multilateralizmin zəiflədiyi bir dövrdə Bakı bu istiqamətdə təşəbbüskar mövqe nümayiş etdirir”.
Bunu Ölkə.az-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Arzuxan Əlizadə deyib.
Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın diplomatik strategiyası yalnız iştirakla məhdudlaşmır, eyni zamanda beynəlxalq gündəliyin formalaşdırılmasında aktiv rol oynamağa çalışır. Bu isə ölkənin “qəbul edən tərəf” deyil, “təşəbbüs verən aktor” statusuna yüksəldiyini göstərir.
Post-münaqişə dövrü və yeni regional reallıq
Deputat əlavə edib ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam bərpa etməsi regionda köklü dəyişikliklər yaradıb: “Bu prosesdən sonra Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılması istiqamətində atılan addımlar, xüsusilə Vaşinqton Zirvə görüşü çərçivəsində əldə olunan irəliləyişlər, Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sülh üçün real zəmin formalaşdırır.
Yeni mərhələnin əsas xüsusiyyəti odur ki, Azərbaycan artıq təhlükəsizlik istehlakçısı deyil, təhlükəsizlik ixrac edən ölkəyə çevrilir. Ermənistan üçün tranzit imkanlarının yaradılması, ticarət əlaqələrinin başlanması və vətəndaş cəmiyyəti səviyyəsində təmaslar bunu açıq şəkildə təsdiqləyir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzur: bərpa və inkişaf modeli
İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı yenidənqurma layihələri Azərbaycanın iqtisadi və inzibati potensialını nümayiş etdirən ən bariz nümunələrdən biridir. “Böyük Qayıdış” proqramı çərçivəsində on minlərlə insanın doğma torpaqlarına qayıtması post-münaqişə idarəçiliyində uğurlu model kimi qiymətləndirilir.
Bununla yanaşı, mina təhlükəsi region üçün əsas humanitar çağırış olaraq qalır. Bu problem yalnız milli deyil, həm də qlobal təhlükəsizlik məsələsinə çevrilib və beynəlxalq əməkdaşlıq tələb edir”.
İqtisadi dayanıqlılıq və sosial inkişaf
Deputat qeyd edib ki, son 20 ildə Azərbaycanın iqtisadiyyatının dörd dəfə artması və yoxsulluğun minimum səviyyəyə enməsi ölkənin davamlı inkişaf modelinin effektivliyini göstərir: “Bu uğurlar BMT çərçivəsində qəbul edilmiş Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə uyğun siyasətin nəticəsi kimi ortaya çıxır.
Azərbaycanın inkişaf modeli bir neçə əsas sütuna-sosial rifahın artırılması, infrastrukturun modernləşdirilməsi, inklüziv iqtisadi siyasət, regional balansın qorunmasına əsaslanır.
Orta Dəhliz və Azərbaycanın geoiqtisadi yüksəlişi
Qlobal logistika zəncirlərinin yenidən qurulduğu bir dövrdə Azərbaycanın yerləşdiyi coğrafiya strateji əhəmiyyət qazanır. Orta Dəhliz və xüsusilə Zəngəzur dəhlizi Asiya ilə Avropanı birləşdirən əsas arteriyalardan birinə çevrilmək potensialına malikdir. Bu layihələr ticarət dövriyyəsini artırır, enerji marşrutlarını diversifikasiya edir, rəqəmsal və nəqliyyat əlaqələrini genişləndirir. Nəticədə Azərbaycan yalnız tranzit ölkə deyil, həm də regional iqtisadi inteqrasiyanın mərkəzinə çevrilir.
Enerji təhlükəsizliyi və etibarlı tərəfdaş imici
Azərbaycanın enerji siyasəti onun beynəlxalq nüfuzunun əsas dayaqlarından biridir. Ölkə Avropa və digər regionlar üçün sabit enerji təchizatçısı kimi çıxış edir. Enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi və alternativ enerji layihələrinin inkişafı Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini daha da artırır”.
Qlobal platformalarda artan nüfuz
Bakının beynəlxaql platformalardakı əhəmiyyətli rolunu qeyd edən deputata bildirib ki, Azərbaycanın Türk Dövlətləri Təşkilatı, Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirə kimi qurumlarda sədrliyi, həmçinin D8 – İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı çərçivəsində fəallığı onun beynəlxalq sistemdə çəkisinin artdığını göstərir:
“Eyni zamanda, COP29 kimi qlobal tədbirə ev sahibliyi Azərbaycanın beynəlxalq etimad kapitalının yüksək səviyyədə olduğunu sübut edir.
Azərbaycan yeni geosiyasi nizamda açar oyunçu kimi
Bütün bu faktorlar göstərir ki, Azərbaycan artıq yalnız regional siyasətin iştirakçısı deyil, qlobal proseslərə təsir edən aktora çevrilməkdədir. Ölkənin sülh təşəbbüsləri, iqtisadi dayanıqlılığı, nəqliyyat-logistika imkanları, enerji resursları, çoxtərəfli diplomatiyası onu yeni beynəlxalq nizamda mühüm tərəfdaş və strateji mərkəzə çevirir.
Beləliklə, Azərbaycanın artan rolu təkcə milli uğur hekayəsi deyil, həm də qlobal və regional sülh, sabitlik və əməkdaşlığa verilən real töhfənin ifadəsidir”.
